Loading...

Tarczyca bajkalska

Główna / Kompendium / Tarczyca bajkalska
Nazwa polska: Tarczyca bajkalska Nazwa łacińska: Scutellaria baicalensis

Tarczyca bajkalska to roślina stosowana w Chińskiej Medycynie Tradycyjnej od ponad 2000 lat jako jedno z 50 fundamentalnych ziół. Surowcem jest jej korzeń, który Chińczycy nazywają złotym korzeniem, czyli Huang Qin, i wykorzystują go w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego, chorób wątroby, bezsenności, astmy i biegunek, a także w celu poprawienia pamięci, oczyszczenia organizmu z toksyn i wydłużenia życia.

Tarczyca bajkalska występuje w Azji Wschodniej, dlatego obecna jest także w medycynie tradycyjnej mieszkańców Syberii i Mongolii. Jej nazwa gatunkowa pochodzi właśnie stąd, że pierwsi zaczęli ją wykorzystywać szamani mieszkający nad jeziorem Bajkał. Z kolei łacińska nazwa rodzajowa Scutellaria jest pewną zagadką. Scutella oznacza talerz lub płytkę, a scute oznacza tarczę i według opisów botanicznych odnosi się to do kwiatów tej rośliny, które jednak zupełnie nie przypominają wyglądem talerza ani tarczy. Są to całkiem duże kwiaty wargowe o długim kielichu kwiatowym. Być może skojarzenie z tarczą związane jest z rozłożystą dolną wargą kwiatową tej rośliny, a być może z górną wargą, która przypomina nieco naczynie – słowo scutella bywa czasem tłumaczone jako płytka miska.

Przeprowadzono do tej pory mnóstwo badań in vitro oraz in vivo na zwierzętach w celu dokładniejszego poznania właściwości tej rośliny, gdyż stała się ona bardzo popularna w Europie i USA jako środek na liczne dolegliwości. Wyniki są bardzo obiecujące i wiele badań potwierdza słuszność tradycyjnych zastosowań tarczycy bajkalskiej. Roślina ta posiada największy potencjał leczniczy w przypadku układu nerwowego, sercowo-naczyniowego i wątroby, a ponadto wykazuje silne działanie przeciwzapalne i hamuje replikację wirusa HIV.

WŁAŚCIWOŚCI

Układ sercowo-naczyniowy

  • działanie przeciwmiażdżycowe i przeciwzakrzepowe ****

Badania laboratoryjne wykazały, że związki aktywne tarczycy bajkalskiej zapobiegają powstawaniu zakrzepów i blaszek miażdżycowych w naczyniach krwionośnych. Bajkaleina hamuje sklejanie się płytek krwi, inaktywując trombinę, która jest jednym z czynników krzepnięcia krwi. Ponadto stymuluje produkcję tlenku azotu, który również działa antyagregacyjnie na płytki krwi i leukocyty [1, 2].

  • redukcja nadciśnienia ***

Tlenek azotu jest jednym z kluczowych czynników w regulacji ciśnienia tętniczego. Powstaje w ścianach naczyń krwionośnych, a jego działanie polega na rozszerzaniu naczyń, co ułatwia przepływ krwi. Bajkaleina, podnosząc poziom tlenku azotu, pozytywnie wpływa na regulację ciśnienia tętniczego krwi i pomaga je obniżyć w przypadku nadciśnienia [2].

  • ochrona serca ****

Badania in vitro oraz in vivo dowiodły, że bajkaleina wykazuje ochronny wpływ na serce. W jednym z eksperymentów bajkaleina pozytywnie wpłynęła na funkcjonowanie mięśnia sercowego u szczurów z niewydolnością serca. Złagodziła niewydolność serca, zapobiegła zwłóknieniu mięśnia sercowego i zahamowała obumieranie tkanki serca [3].

  • wpływ na poziom cholesterolu **

Baikaleina wyizolowana z tarczycy bajkalskiej pozytywnie wpłynęła na parametry lipidowe szczurów karmionych dietą wysokotłuszczową. Po 16 tygodniach suplementacji zaobserwowano  u nich obniżenie podwyższonego poziomu cholesterolu i wolnych kwasów tłuszczowych we krwi [4].

  • otyłość i jej konsekwencje **

W badaniu z 2013 r. testowano wpływ ekstraktu z tarczycy bajkalskiej na parametry metaboliczne i masę ciała u myszy, którym zaindukowano cukrzycę. Po 4 tygodniach podawania ekstraktu zaobserwowano, że poprawie uległy wszystkie parametry. Obniżyła się masa ciała zwierząt oraz podwyższony poziom triglicerydów i insuliny we krwi, co wskazuje na pewien potencjał tarczycy bajkalskiej we wspomaganiu terapii otyłości, cukrzycy i hipertriglicerydemii [5].

Układ nerwowy

  • działanie sedatywne ****

Badania wykazały, że bajkaleina, bajkalina i wogonina mogą wiązać się z receptorami układu GABA, co związane jest z właściwościami uspokajającymi tarczycy bajkalskiej. W eksperymentach na zwierzętach wogonina wykazała działanie przeciwlękowe i przeciwdrgawkowe [6, 7], bajkaleina również działała przeciwlękowo, a ponadto sedatywnie [8], a bajkalina okazała się wydłużać fazę REM podczas nocnego snu, pozytywnie wpływając na jego jakość [9].

  • działanie neuroprotekcyjne ***** oraz pozytywny wpływ na pamięć i zdolności poznawcze ****

Związki aktywne tarczycy bajkalskiej wykazały właściwości neuroprotekcyjne i prokognitywne w wielu badaniach dotyczących mózgu i jego funkcjonowania.

Ekstrakty z tarczycy podawane starszym szczurom przez zaledwie 5 dni znacznie poprawiły ich pamięć i zdolności poznawcze, które uległy osłabieniu wraz z wiekiem. Suplementacja zapobiegła także niekorzystnym zmianom biochemicznym i strukturalnym w mózgach starzejących się zwierząt. Wskazuje to na możliwość wykorzystania tarczycy bajkalskiej u osób w podeszłym wieku, których zdolności poznawcze obniżyły się lub wystąpiła u nich demencja starcza [10].

Kilka innych badań potwierdziło ochronny wpływ flawonoidów z tarczycy bajkalskiej na funkcje mózgu w przypadku jego niedokrwienia i uszkodzenia. Wyciągi z tarczycy podawane szczurom, u których wywołano demencję naczyniową, prowadzącą do zaniku pamięci, wyraźnie poprawiły ich zdolności uczenia się i zahamowały utratę pamięci. Zapobiegły także degeneracji i obumieraniu komórek nerwowych [11, 12]. Z kolei oroxylina A, wyizolowana z tarczycy bajkalskiej, znacząco poprawiła pamięć zwierząt, u których wywołano tymczasową amnezję [13].

Wyciągi z tarczycy bajkalskiej wydają się być obiecującym elementem w terapii lub w profilaktyce choroby Alzheimera. Badania na zwierzętach wykazały, że wyciągi z tarczycy pozytywnie wpływają na funkcjonowanie hipokampu i tym samym poprawiają pamięć szczurów w modelu choroby Alzheimera [14]. Dodatkowo zapobiegają obumieraniu komórek nerwowych w hipokampie pod wpływem amyloidu-beta, czynnika wywołującego tę chorobę [15].

Właściwości przeciwzapalne

  • działanie przeciwartretyczne ****

Badania na wykazały, że bajkalina i bajkaleina redukują stan zapalny pojawiający się w stawach. W najnowszym badaniu z 2017 r. bajkaleina zahamowała produkcję czynników prozapalnych w ludzkich komórkach tkanki chrzęstnej in vitro, a w części badawczej in vivo na myszach zapobiegła degeneracji chrząstki stawowej, a ponadto zmniejszyła stan zapalny w błonie maziowej stawów [16]. Badanie z 2015 r. także wskazuje na przeciwzapalne działanie bajkaleiny, która uchroniła chrząstki stawowe królików przed uszkodzeniem [17], natomiast eksperyment na myszach 2013 r. pokazuje, że właściwości te posiada również bajkalina [18]. Powyższe wyniki sugerują duży potencjał tarczycy bajkalskiej we wspomaganiu leczenia artretyzmu i reumatoidalnego zapalenia stawów.

  • działanie przeciwalergiczne ***

Substancje aktywne oraz ekstrakt z tarczycy bajkalskiej wielokrotnie wykazały działanie przeciwalergiczne w badaniach na zwierzętach. Ogólny mechanizm działania polegał na regulacji odpowiedzi zapalnej i immunologicznej oraz na zmniejszeniu uwalniania histaminy i cytokin prozapalnych, co prowadziło do zredukowania objawów astmy i alergicznego nieżytu nosa oraz, co ciekawe, do złagodzenia alergii na pokarmy [19, 20, 21, 22].

Wątroba

  • działanie hepatoprotekcyjne ****

Kilka badań na zwierzętach dowiodło, że ekstrakt z tarczycy bajkalskiej oraz wyizolowane z niej związki aktywne działają ochronnie na wątrobę. W badaniu z 2002 r. wyciąg z korzenia tarczycy korzystnie wpłynął na stan tego narządu u szczurów, którym wywołano marskość wątroby. Peroksydacja lipidów i zwłóknienie tkanki, które prowadzą do nieodwracalnego uszkodzenia wątroby, zostały zahamowane po 28 dniach doustnego przyjmowania ekstraktu [23]. W badaniu z 2011 r. ekstrakt z tarczycy wykazał ochronne działanie na wątrobę szczurów, którym podawano dietę wysokotłuszczową i alkohol etylowy. Wątroba zwierząt otrzymujących ekstrakt nie uległa stłuszczeniu, a zawarty w niej poziom cholesterolu i triglicerydów był podobny do poziomu w grupie kontrolnej, karmionej zwykłą dietą i bez alkoholu [24].

Inne

Wyciągi oraz pojedyncze substancje czynne z tarczycy bajkalskiej wykazały aktywność

  • przeciwnowotworową w przypadku wielu rodzajów nowotworów, np. raka piersi, szyjki macicy, żołądka, skóry [25]
  • przeciwwirusową – bajkalina blokuje replikację wirusa HIV w stadium inicjacji [26], ekstrakt z tarczycy hamuje replikację wirusa dengi [27], a wogonina hamuje produkcję antygenów przez wirusa zapalenia wątroby typu B [28]
  • i przeciwbakteryjną w kierunku S. aureus [29]

w licznych badaniach laboratoryjnych.

Zastosowanie współczesne

  • profilaktyka miażdżycy
  • nadciśnienie
  • dyslipidemia
  • wspomaganie pracy serca
  • redukcja negatywnych skutków otyłości
  • stres i podwyższone napięcie nerwowe
  • stany lękowe
  • zaniki pamięci
  • wspomaganie pracy mózgu
  • zapalenie stawów
  • astma i nieżyt nosa wywołane alergią
  • marskość lub stłuszczenie wątroby
  • przeciążona, osłabiona wątroba

Zastosowanie tradycyjne

Wywary i nalewki z tarczycy bajkalskiej stosowane są w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej w leczeniu biegunek, nadciśnienia, krwotoków, bezsenności, rozmaitych stanów zapalnych oraz infekcji układu oddechowego.

Według Chińczyków tarczyca bajkalska jest ziołem oczyszczającym wewnętrzny ogień, osuszającym wewnętrzną wilgoć i usuwającym toksyny z organizmu.

Preparaty

Tarczyca bajkalska dostępna jest w formie ciętego korzenia i nalewki.

Przeciwwskazania

Nadwrażliwość na roślinę.

Interakcje

S. baicalensis nasila przeciwcukrzycowe działanie metforminy, dlatego pacjenci, którzy ją stosują, powinni monitorować poziom cukru we krwi i w razie potrzeby wspólnie z lekarzem skorygować dawkę leku.

Działania niepożądane

W bardzo rzadkich przypadkach może wystąpić biegunka lub uczucie dyskomfortu w żołądku.

Ciąża / Karmienie piersią

Skutki stosowania nieznane – lepiej unikać.

Dostępne produkty

Przypisy

  1. Effects of flavonoids isolated from scutellariae radix on the production of tissue-type plasminogen activator and plasminogen activator inhibitor-1 induced by thrombin and thrombin receptor agonist peptide in cultured human umbilical vein endothelial cells. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9379363
  2. Identification of a nitric oxide generation-stimulative principle in Scutellariae radix. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23470739
  3. Cardioprotective effects of baicalein on heart failure via modulation of Ca(2+) handling proteins in vivo and in vitro. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26706290
  4. Long-term baicalin administration ameliorates metabolic disorders and hepatic steatosis in rats given a high-fat diet. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19890358
  5. Extracts of Scutellaria baicalensis reduced body weight and blood triglyceride in db/db Mice. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22532505
  6. Anxiolytic effect of wogonin, a benzodiazepine receptor ligand isolated from Scutellaria baicalensis Georgi. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12392823
  7. Anticonvulsant effect of wogonin isolated from Scutellaria baicalensis. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17692312
  8. Involvement of GABAergic non-benzodiazepine sites in the anxiolytic-like and sedative effects of the flavonoid baicalein in mice. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21377498
  9. Biphasic effects of baicalin, an active constituent of Scutellaria baicalensis Georgi, in the spontaneous sleep-wake regulation. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21419210
  10. Scutellaria flavonoid supplementation reverses ageing-related cognitive impairment and neuronal changes in aged rats. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19191093
  11. The effect of Scutellaria baicalensis stem-leaf flavonoids on spatial learning and memory in chronic cerebral ischemia-induced vascular dementia of rats. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4888366/
  12. Scutellaria flavonoid reduced memory dysfunction and neuronal injury caused by permanent global ischemia in rats. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16129477
  13. The ameliorating effect of oroxylin A on scopolamine-induced memoryimpairment in mice. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17196405
  14. Memory improvement in ibotenic acid induced model rats by extracts of Scutellaria baicalensis. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19111602
  15. Scutellaria baicalensis stem-leaf total flavonoid reduces neuronal apoptosis induced by amyloid beta-peptide (25-35). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25206402
  16. Baicalin suppresses IL-1β-induced expression of inflammatory cytokines via blocking NF-κB in human osteoarthritis chondrocytes and shows protective effect in mice osteoarthritis models. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28942223
  17. Baicalein Inhibits MMPs Expression via a MAPK-Dependent Mechanism in Chondrocytes. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25967971
  18. Baicalin inhibits IL-17-mediated joint inflammation in murine adjuvant-induced arthritis. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23840239
  19. Baicalein, wogonin, and Scutellaria baicalensis ethanol extract alleviate ovalbumin-induced allergic airway inflammation and mast cell-mediated anaphylactic shock by regulation of Th1/Th2 imbalance and histamine release. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28713616
  20. Inhibitory effect of baicalin on allergic response in ovalbumin-induced allergic rhinitis guinea pigs and lipopolysaccharide-stimulated human mast cells. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27043920
  21. Baicalein induces CD4(+)Foxp3(+) T cells and enhances intestinal barrier function in a mouse model of food allergy. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27561877
  22. Preventive effects of skullcap (Scutellaria baicalensis) extract in a mouse model of food allergy. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24637193
  23. Scutellaria baicalensis inhibits liver fibrosis induced by bile duct ligation or carbon tetrachloride in rats. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11999134
  24. Hepatoprotective activity of scutellariae radix extract in mice fed a high fat diet with chronic alcohol exposure. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21341335
  25. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/?term=baikal+skullcap+cancer
  26. Flavonoid baicalin inhibits HIV-1 infection at the level of viral entry. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11027509
  27. Extract of Scutellaria baicalensis inhibits dengue virus replication. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23627436
  28. Anti-hepatitis B virus effects of wogonin isolated from Scutellaria baicalensis. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11199123
  29. Baicalin protects mice from Staphylococcus aureus pneumonia via inhibition of the cytolytic activity of α-hemolysin. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22551812

Dodaj Komentarz


autoresponder system powered by FreshMail