Loading...

Żeń-szeń syberyjski

Główna / Kompendium / Żeń-szeń syberyjski
Nazwa polska: Eleuterokok kolczasty Nazwa łacińska: Eleutherococcus senticosus / Acanthopanax senticosus Nazwa zwyczajowa: Żeń-szeń syberyjski

Żeń-szeń syberyjski (Eleutherococcus senticosus, Acanthopanax senticosus), zwany też eleuterokokiem, mobilizuje organizm do walki z infekcjami, a także zwiększa możliwości przystosowawcze organizmu i tolerancję na stres (działa adaptogennie). Wspomaga procesy uczenia się i zapamiętywania, poprawia koncentrację i działa pobudzająco na układ nerwowy. Przyjmowany regularnie skutecznie zmniejsza uczucie lęku oraz działa przeciwdepresyjnie. Co więcej, wyciągi z eleuterokoka zwiększają wydolność fizyczną i psychiczną, wspomagają rekonwalescencję po ciężkich chorobach i zabiegach chirurgicznych, łagodzą dolegliwości związane z okresem klimakterium oraz wpływają korzystnie na zdolności kojarzenia i procesy pamięci u osób starszych [1, 2].

WŁAŚCIWOŚCI POTWIERDZONE NAUKOWO

a) pobudzające

Żeń-szeń syberyjski to przede wszystkim silny i długotrwale działający stymulant. Podnosi wydolność fizyczną, dodaje energii i niweluje zmęczenie, co pokazały eksperymenty na zwierzętach i próby z udziałem ludzi. Szczury, którym podano ekstrakt z żeń-szenia lepiej radziły sobie w wodzie i mogły dłużej pływać [3]. Natomiast u cyklistów przyjmujących żeń-szeń syberyjski przez 8 tygodni obserwowano stopniowy wzrost wydolności fizycznej i wydłużenie czasu tzw. cycling trial, czyli próby nieprzerwanej jazdy na rowerze. Odnotowano u nich także poprawę funkcjonowania układu krążenia i usprawnienie metabolizmu glukozy [4].

b) antydepresyjne

Eleuterokok wyraźnie poprawia nastrój, a nawet może przeciwdziałać depresji. Jeden z mechanizmów tego działania opisano w badaniu Jin i wsp. z 2013 r., w którym przez tydzień podawano myszom ekstrakt z żeń-szenia syberyjskiego, a następnie obserwowano zmiany zachodzące w ich mózgach. Okazało się, że żeń-szeń podnosi poziom kluczowych neuroprzekaźników odpowiedzialnych za nastrój, czyli serotoniny, norepinefryny i dopaminy [5].

c) adaptogenne, przeciwstresowe, przeciwlękowe

Antystresowe działanie żeń-szenia rozciąga się na kilka obszarów. Roślina ta mobilizuje organizm do szybszego zaadaptowania się do trudnych warunków i sytuacji, takich jak np. skrajne temperatury otoczenia, praca pod presją czasu, czy wystąpienie publiczne, a także umożliwia mu funkcjonowanie na wysokich obrotach pomimo zmęczenia, niedoborów snu, czy podwyższonego napięcia nerwowego. Regularne stosowanie żeń-szenia może dodatkowo pomóc w zredukowaniu lęku, który towarzyszy zmianom i adaptacji do nowego środowiska w pracy czy w szkole [2].

Jeden z mechanizmów, który stoi za antystresowym działaniem żeń-szenia, polega na łagodzeniu odpowiedzi osi HPA (podwzgórze-przysadka-nadnercza) na stres i skutkuje mniejszym wydzielaniem kortyzolu przez nadnercza [6].

d) immunostymulujące i antywirusowe

Żeń-szeń syberyjski wzmacnia odpowiedź immunologiczną organizmu, dzięki czemu pomaga szybciej pozbyć się infekcji i zapobiega ich nawrotom. Działanie to zaobserwowano w badaniu na myszach z 2003 r. Żeń-szeń zwiększył produkcję przeciwciał u zwierząt i podniósł aktywność śledziony, która produkuje limfocyty niezbędne do walki z infekcjami i zakażeniami [7]. Badanie z udziałem zdrowych ochotników przyniosło podobne obserwacje – u osób otrzymujących ekstrakt z E. senticosus nastąpił wzrost liczebności i aktywności wyspecjalizowanych komórek odpornościowych, zwłaszcza limfocytów T i komórek NK (ang. natural killer cells) [8]. Dodatkowym atutem żeń-szenia syberyjskiego w kwestii odporności jest zdolność do niszczenia wirusów [9]. 

e) wpływ na metabolizm lipidów

Żeń-szeń syberyjski reguluje przemianę tłuszczów, zapobiega stłuszczeniu wątroby, nerek i serca i może spowodować obniżenie poziomu „złego” cholesterolu, czyli jego frakcji LDL [2, 10, 11].

Pozytywny wpływ żeń-szenia na metabolizm lipidów pokazało badanie na myszach, które karmiono dietą wysokotłuszczową (HFD). U zwierząt karmionych wyłącznie HFD nastąpił wzrost masy ciała, stłuszczenie okolic brzucha, wysoki wzrost stężenia cholesterolu LDL we krwi i triglicerydów w wątrobie. Z kolei u zwierząt, którym do diety HF dodano ekstrakt z E. senticosus, zaobserwowano, że powyższe parametry pozostały w normie i liczyły tyle, ile u zwierząt z grupy kontrolnej, karmionych dietą normalną [11].

f) wpływ na cukrzycę i metabolizm glukozy

Liczne badania wskazują na istotny i korzystny wpływ związków aktywnych żeń-szenia syberyjskiego na metabolizm glukozy i insuliny, zwłaszcza w kontekście cukrzycy oraz insulinooporności. Wpływ ten jest wielokierunkowy:

  • syryngina zawarta w żeń-szeniu hamuje wzrost stężenia glukozy we krwi po jej wchłonięciu w jelitach, ponieważ zwiększa jej wykorzystanie w mięśniach i wątrobie do produkcji glikogenu (postać zapasowa glukozy) [12]
  • eleuterozyd E obecny w żeń-szeniu podnosi insulinowrażliwość tkanek i wspiera pobieranie glukozy przez komórki, chroni komórki beta trzustki produkujące insulinę przed zniszczeniem, które zachodzi w cukrzycy i poprawia metabolizm glukozy w wątrobie [13]
  • ekstrakt z żeń-szenia spowalnia absorpcję glukozy w jelitach poprzez hamowanie aktywności alfa-glukozydazy – enzymu trawiącego węglowodany w jelicie cienkim [14]

Wykazano ponadto, że kombinacja żeń-szenia syberyjskiego z metforminą jest skuteczniejsza w leczeniu cukrzycy niż sama metformina [15].

g) neuroprotekcja

Wyniki badań wyraźnie wskazują na możliwość zastosowania żeń-szenia syberyjskiego w chorobach neurodegeneracyjnych, a także po udarze mózgu. Zawarte w nim składniki aktywne nie tylko chronią struktury mózgu, lecz także sprzyjają ich regeneracji.

  • polisacharydy wyizolowane z żeń-szenia syberyjskiego wykazały zdolność do ochrony mózgu przed uszkodzeniem poprzez zwiększenie pojemności antyoksydacyjnej tkanki mózgowej oraz zahamowanie produkcji cytokin prozapalnych [16].
  • ekstrakt z żeń-szenia syberyjskiego zapobiegł utracie neuronów szlaku dopaminergicznego w modelu choroby Parkinsona u myszy [17].
  • wspomógł także odbudowę neurytów i synaps (elementy komórek nerwowych) w neuronach kory mózgowej szczurów, zniszczonych przez amyloid beta w modelu choroby Alzheimera. Uchronił też neuryty przed dalszym uszkodzeniem [18].

h)  Przypuszcza się, że żeń-szeń syberyjski, podobnie jak inne potężne adaptogeny, może sprzyjać długowieczności [1].

ZASTOSOWANIE WSPÓŁCZESNE

  • zmęczenie i osłabienie
  • narażenie na stres
  • obniżony nastrój
  • brak motywacji do działania
  • intensywna praca umysłowa i fizyczna
  • uprawianie sportu
  • w podróży
  • osłabiona odporność
  • okres rekonwalescencji
  • trudności przystosowawcze
  • stany lękowe
  • po terapii sterydami w celu uregulowania czynności nadnerczy
  • w celu podniesienia ogólnej żywotności

WSPIERANIE TERAPII

  • chorób zakaźnych, w tym boreliozy
  • depresji
  • insulinooporności i cukrzycy
  • otyłości
  • chorób wątroby
  • chorób neurodegeneracyjnych

ZASTOSOWANIE TRADYCYJNE

Historia tradycyjnego zastosowania żeń-szenia syberyjskiego sięga ponad 2000 lat. Już wtedy Chińczycy wiedzieli, że jego korzenie warto wykorzystać w prewencji przeziębienia i grypy oraz w infekcjach układu oddechowego. Traktowali je również jako środek podnoszący życiową energię i witalność.

Żucie korzeni eleuterokoka było powszechnym zwyczajem wśród rdzennych mieszkańców Syberii. Spostrzegli oni, że poprawia im to nastrój, a także zwiększa wytrzymałość fizyczną i wzmacnia organizm, co miało ogromne znaczenie podczas surowej zimy.

SYNERGIA

Żeń-szeń syberyjski +:

Kofeina = silne pobudzenie. Stosowanie go razem z kawą lub mocną herbatą może poskutkować problemami z zasypianiem.

Rhodiola rosea = stymulacja, wzrost koncentracji, odporność na stres.

Ashwagandha = poprawa nastroju, odporność na stres.

Ilex guayusa =  poprawa nastroju, energia.

Cordyceps = wzrost wydolności fizycznej.

PRZECIWWSKAZANIA

Nadciśnienie, nadpobudliwość, nerwowość, choroby serca, hipoglikemia, bezdech senny, nadwrażliwość na roślinę.

INTERAKCJE

Należy zachować szczególną ostrożność i skonsultować stosowanie żeń-szenia syberyjskiego z lekarzem lub fitoterapeutą podczas przyjmowania leków przeciwcukrzycowych, uspokajających, przeciwdepresyjnych, przeciwzakrzepowych, hormonalnych, obniżających ciśnienie krwi, obniżających poziom cholesterolu.

Żeń-szenia syberyjskiego nie należy przyjmować razem z alkoholem!

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

Zbyt wysokie dawki żeń-szenia syberyjskiego mogą spowodować trudności w zasypianiu, nawet jeśli zostaną przyjęte wczesnym rankiem, irytację, dezorientację, niepokój, nadpobudliwość.

Ciąża / Karmienie piersią: Skutki stosowania nieznane – lepiej unikać.

Nie podawać dzieciom poniżej 12 r.ż.

DOSTĘPNE PRODUKTY

Przypisy

 

  1. https://examine.com/supplements/eleutherococcus-senticosus/
  2. http://rozanski.li/386/eleuthero-eleutherococcus-senticosus-jako-srodek-adaptogenny/
  3. Phenolic compounds from stem bark of Acanthopanax senticosus and their pharmacological effect in chronic swimming stressed rats. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2208394
  4. The effect of eight weeks of supplementation with Eleutherococcus senticosus on endurance capacity and metabolism in human. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21793317
  5. Anti-depressant effects of aqueous extract from Acanthopanax senticosus in mice. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23418105
  6. Antidepressant effects of Radix et Caulis Acanthopanacis Santicosi extracts on rat models with depression in terms of immobile behavior. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24992759
  7. The influence of Eleuterococcus senticosus on cellular and humoral immunological response of mice. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14509359
  8. Flow-cytometric studies with eleutherococcus senticosus extract as an immunomodulatory agent. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2963645
  9. Antiviral activity of an extract derived from roots of Eleutherococcus senticosus. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11397509
  10. The effects of A. senticosus supplementation on serum lipid profiles, biomarkers of oxidative stress, and lymphocyte DNA damage in postmenopausal women. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18671947
  11. Acanthopanax senticosus extract prepared from cultured cells decreases adiposity and obesity indices in C57BL/6J mice fed a high fat diet. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15671684
  12. Hypoglycemic effect of syringin from Eleutherococcus senticosus in streptozotocin-induced diabetic rats. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18203055
  13. Eleutheroside E, An Active Component of Eleutherococcus senticosus, Ameliorates Insulin Resistance in Type 2 Diabetic db/db Mice. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23690865
  14. Fundamental studies on the inhibitory action of Acanthopanax senticosus Harms on glucose absorption. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20713144
  15. Anti-diabetic activities of Acanthopanax senticosuspolysaccharide (ASP) in combination with metformin. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/?term=eleutherococcus+senticosus+metformin
  16. Protective effects of Acanthopanax polysaccharides on cerebral ischemia-reperfusion injury and its mechanisms. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25451748
  17. Protective effect of extract of Acanthopanax senticosus Harms on dopaminergic neurons in Parkinson’s disease mice. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22402244
  18. Active components from Siberian ginseng (Eleutherococcus senticosus) for protection of amyloid β(25-35)-induced neuritic atrophy in cultured rat cortical neurons. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21301979
  19. https://online.epocrates.com/u/1162943/Eleutherococcus+senticosus/Drug+Interactions

Dodaj Komentarz


autoresponder system powered by FreshMail